Tôi không biết mẹ bắt đầu cúi đầu từ khi nào. Có thể là từ lúc về làm vợ ba. Cũng có thể từ lúc sinh tôi ra, và nhận ra mình đã thực sự kẹt lại trong cuộc đời này. Mẹ không phản kháng. Không lớn tiếng. Không cãi lại một lời nào — kể cả khi bị tát đến bật m.á.u miệng. Mẹ chỉ đứng im.

Cúi đầu. Câm lặng. Như cái bóng.

Lúc còn nhỏ, tôi từng nghĩ mẹ hiền. Sau này lớn lên, tôi tự hỏi: mẹ hiền, hay là mẹ quá yếu?

Mỗi khi ba say, cái bóng ấy lại lặng lẽ đi thu dọn đống mảnh vỡ rơi vãi dưới nền gạch. Mẹ lấy khăn lau từng vệt rượu, nhặt từng mảnh ly vỡ như thể đó là việc cần làm để giữ cho nhà cửa bình yên — dù chỉ là một ảo tưởng. Khi ba quát, mẹ cúi đầu. Khi ba chửi, mẹ im. Khi ba giơ tay, mẹ nhắm mắt.

Chưa bao giờ tôi thấy mẹ chống lại ba. Dù chỉ là một câu hỏi: "Sao lại đánh?". Không có. Mẹ không hỏi. Không thắc mắc. Không trách.

Tôi từng chờ đợi một ngày mẹ sẽ hét lên, sẽ ném vỡ cái gì đó, sẽ dắt tôi ra khỏi căn nhà này mà không ngoái đầu lại. Nhưng không. Mẹ vẫn nấu ăn đúng giờ, vẫn rửa chén sạch sẽ, vẫn lặng lẽ trải chiếu cho tôi ngủ mỗi tối, như thể mọi thứ vẫn ổn.

Một lần, khi tôi lớp ba, tôi thấy má mẹ bầm tím. Tôi hỏi nhỏ:

“Ba đánh hả mẹ?”

Mẹ quay mặt đi, trả lời như gió thoảng:

“Không sao đâu con. Mẹ không đau.”

Mẹ không đau?

Tôi không tin. Nhưng tôi không dám hỏi thêm. Vì tôi biết, dù tôi có hỏi đến trăm lần, mẹ cũng chỉ trả lời bằng ánh mắt mệt mỏi và một cái lắc đầu.

Cái lắc đầu ấy ám tôi suốt thời niên thiếu. Như một câu nói câm lặng: “Đừng hy vọng.”

Đừng hy vọng mẹ sẽ phản kháng. Đừng hy vọng mẹ sẽ rời đi. Đừng hy vọng gia đình này có thể khác.

Có những tối ba về muộn, say mèm, mẹ vẫn ngồi chờ bên mâm cơm đã nguội. Cơm lạnh, canh vữa, đồ ăn khô khốc lại bị ba hất tung. Mẹ lẳng lặng nhặt lên, không nói gì. Tôi đứng ở cửa phòng, nhìn cái bóng mẹ lom khom trong ánh đèn vàng nhạt mà thấy tim mình lạnh ngắt.

Mẹ như người phục vụ không lương, không tiếng nói, không quyền tồn tại ngoài việc làm vừa lòng một kẻ luôn sẵn sàng nổi điên.

[Truyện được đăng tải duy nhất tại otruyen.vn - .]

Dần dần, tôi quen với việc mẹ luôn có mặt, luôn nấu ăn, giặt giũ, dọn dẹp, nhưng cũng quen với việc mẹ… mờ nhạt. Không tiếng nói. Không chính kiến. Không ánh sáng riêng. Mẹ là một phần của ngôi nhà này, như bức tường, như cây quạt, như cái mâm cơm — có đó nhưng không ai để tâm đến sự hiện diện thực sự của nó.

Tôi từng thấy bạn học mình nói chuyện với mẹ nó: vui vẻ, tự nhiên, đôi khi còn ôm nhau giữa sân trường. Tôi ganh tị. Về nhà, tôi muốn ôm mẹ một cái, chỉ một cái. Nhưng khi lại gần, tôi thấy mẹ đang cúi gằm mặt rửa đống chén bẩn, lưng còng xuống dưới ánh đèn bếp chập chờn.

Tôi đứng sau lưng mẹ, muốn đưa tay ôm lấy. Nhưng rồi tôi lại thôi.

Tôi sợ mẹ ngạc nhiên. Tôi sợ mẹ hỏi: “Có chuyện gì vậy con?”

Vì với mẹ, hình như yêu thương không phải là thứ được biểu lộ, mà chỉ có thể cất sâu bên trong, nhường chỗ cho cam chịu.

Cái bóng mẹ dần trở thành thứ tôi mặc định là “có sẵn”. Như không khí. Như nền nhà. Có đó, nhưng hiển nhiên đến mức tôi không còn cảm nhận được mẹ đang đau, đang mệt, đang kiệt sức.

Tôi không biết mẹ có từng mơ gì cho đời mình không. Mẹ có thích mặc váy không? Mẹ có từng muốn học lên cao? Có từng muốn đi đâu đó xa một chút, sống cho mình một lần? Tôi không biết.

Vì mẹ chưa bao giờ kể. Mà tôi, cũng chưa từng dám hỏi.

Cái bóng của mẹ in hằn trên bức tường nhà mỗi đêm, mỗi khi mẹ ngồi khâu lại áo rách cho tôi, hay nhặt từng hạt gạo rơi ra từ bao bể. Tôi nhìn bóng mẹ, nhiều lần muốn hỏi: “Mẹ có buồn không?” nhưng lại nuốt vào. Tôi sợ. Sợ nếu hỏi, mẹ sẽ khóc. Và nếu mẹ khóc, tôi biết mình sẽ không chịu nổi.

Một hôm, ba lại say, lại đập đồ. Tôi núp dưới gầm bàn, nhìn mẹ đứng chắn giữa tôi và ba. Ba gào:

“Tránh ra! Tao dạy con tao!”

Mẹ vẫn đứng im. Không nói gì, không động đậy. Nhưng lần đó, tôi thấy lưng mẹ run. Rất khẽ, nhưng tôi thấy. Mẹ sợ. Nhưng mẹ vẫn đứng.

Đó là lần duy nhất tôi thấy mẹ không cúi đầu. Cũng là lần duy nhất tôi thấy cái bóng ấy — cái bóng mà tôi tưởng không còn sức sống — vẫn còn một chút can đảm.

Sau đêm đó, ba im lặng suốt mấy ngày. Căn nhà cũng im lặng theo. Tôi không nói chuyện với mẹ, chỉ nhìn mẹ nhiều hơn. Mẹ lại cúi đầu như cũ, lại lặng lẽ đi qua từng ngày như cũ. Nhưng trong tôi có gì đó vừa thay đổi.

Tôi bắt đầu hiểu: cái cúi đầu của mẹ không phải vì mẹ không biết tức giận. Mà là vì mẹ đã chọn nhịn — để giữ cho tôi còn có một mái nhà. Cái lặng thinh của mẹ không phải vì mẹ không có cảm xúc. Mà là vì mẹ không có quyền được nói ra.

Và tôi bắt đầu sợ. Sợ một ngày mẹ sẽ tan biến hoàn toàn. Như một cái bóng – mờ dần, rồi mất hẳn.